Citta Macchikasandika
Bài tham khảo từ Wikipedia tiếng Việt, chưa được thẩm định về giáo lý.
Ưu-bà-tắc Citta (tiếng Phạn: Upāsaka Citta) là một trong những nam đệ tử cư sĩ tại gia hàng đầu của Đức Phật, cùng với Hatthaka Alavaka. Ông được xem là vị cư sĩ của Đức Phật sắc nhất trong việc thuyết giảng Chánh pháp. Ông là một thương gia giàu có đến từ Savatthi. Tương truyền rằng đời sống và phẩm hạnh của ông thanh tịnh đến mức, vào lúc gần qua đời, nếu ông mong muốn trở thành một Chuyển Luân Thánh Vương (vị quân vương thống trị toàn thế giới), điều đó cũng sẽ thành hiện thực. Tuy nhiên, ông đã từ chối mong muốn ấy vì nó chỉ mang tính tạm thời. Ông đã chứng đắc quả vị A-na-hàm (Anāgāmi) hay Bất Lai.
Trong một văn bản Phật giáo sơ kỳ (SN IV.297-300), Citta được vị lãnh đạo, giáo chủ Kỳ Na giáo là Nigantha Nataputta (Mahavira) hỏi liệu ông có tin lời Đức Phật rằng tồn tại một trạng thái định không có tầm và tứ hay không. Ban đầu ông trả lời giáo chủ một cách mơ hồ, nhưng sau đó ông cho biết rằng ông không chỉ tin mà còn trực tiếp biết điều ấy từ kinh nghiệm bản thân có được nhờ thực hành các thiền định (jhana).
Thầy dạy Chánh pháp tại gia
Đức Phật xem Ưu-bà-tắc Citta là người uyên bác và sáng suốt nhất trong tất cả các vị thầy dạy Chánh pháp tại gia. Sau khi trở thành một đệ tử cư sĩ của Đức Phật, ông đã chia sẻ và giải thích giáo pháp của Ngài cho những cư dân khác trong thành phố, đồng thời cảm hóa được năm trăm người quy y. Có lần, ông đã dẫn tất cả những người mới quy y đến Savatthi để đảnh lễ Đức Phật. Những bài kinh trong Tam Tạng Kinh Điển (Tipitaka) được giảng cho Citta và do chính Citta thuyết giảng cho thấy sự thấu triệt sâu sắc của ông đối với những khía cạnh vi tế nhất của Phật pháp. Về sau, ông đã chứng ngộ quả vị A-na-hàm (Anāgāmi) hay Bất Lai.
Hình mẫu cho hàng cư sĩ
Trong các văn bản Phật giáo sơ kỳ (SN 17:23), Đức Phật dạy rằng một cư sĩ thuần thành nên nuôi dưỡng nguyện vọng trở thành những người như Citta và Hatthaka Alavaka, trong khi các vị tỳ-kheo tinh tấn nên hướng đến việc ngang bằng với Sāriputta và Mahāmoggallāna. Đây là những chuẩn mực kiểu mẫu được đặt ra cho hàng cư sĩ và tăng sĩ. Trong mười bài kinh mang tính giáo huấn thuộc Citta Saṃyutta, có ba bài kinh đề cập đến những câu hỏi do Citta nêu ra với các vị tỳ-kheo, ba bài là những câu hỏi các vị tỳ-kheo đặt cho Citta, và bốn bài còn lại nói về những sự kiện liên quan đến cuộc đời ông.
Nguồn: Citta Macchikasandika, Wikipedia tiếng Việt, phiên bản 75561842, các tác giả Wikipedia. Giấy phép CC BY-SA 4.0. Đã lược bỏ hình ảnh, bảng, chú thích và tài liệu tham khảo; xem đầy đủ tại nguồn.