Thư viện · Kinh điển

Lục Độ Tập Kinh

Bài tham khảo từ Wikipedia tiếng Việt, chưa được thẩm định về giáo lý.

Lục Độ Tập Kinh (六度集經), còn được gọi là Lục Độ Vô Cực Kinh (六度無極經), Tạp Vô Cực Kinh (雜無極經), hay Độ Vô Cực Tập (度無極集), được thu vào bộ Bản Duyên của Đại Chính tạng.

Tổng quan

Đây là tập hợp 91 câu chuyện Bản sinh về các tiền thân của Phật Đà khi còn hành đạo Bồ Tát qua nhiều đời trước (trong đó có ba mục không phải là truyện kể). Kinh được cấu trúc theo sáu Ba-la-mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ.

Đặc sắc của kinh là ca ngợi hạnh nguyện Bồ Tát với lòng từ bi cứu khổ, xả thân vì người khác, và được xem là đại diện tiêu biểu sớm nhất của loại hình “Bản Sinh Kinh” được dịch sang Hán văn..

Phần lớn các truyện bản sinh trong kinh có thể tìm thấy trong các bản tiếng Pali và những bản dịch Hán văn khác. Nguyên bản của kinh hiện đã thất truyền, nhưng dựa trên nội dung cốt lõi có thể suy đoán rằng kinh được hình thành vào khoảng thế kỷ thứ hai..

Giải thích tiêu đề

“Lục độ” (Paramita), tức sáu Ba-la-mật, chỉ sáu pháp môn tu hành của Bồ Tát gồm: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và bát-nhã (trí tuệ).

Dịch thuật

Kinh được Khương Tăng Hội (康僧會) dịch vào thời Tam Quốc nước Đông Ngô, trong khoảng từ năm Thái Nguyên thứ nhất đến năm Thiên Kỷ thứ tư (251–280 CN).

Nội dung

Kinh được phân loại theo thứ tự của sáu Ba-la-mật, khác với nhiều kinh bản sinh khác vốn sắp xếp các truyện một cách tản mạn. Nội dung gồm sáu chương:

Chương Bố Thí Độ Vô Cực

Chương Giới Độ Vô Cực

Chương Nhẫn Nhục Độ Vô Cực

Chương Tinh Tấn Độ Vô Cực

Chương Thiền Độ Vô Cực

Chương Minh Độ Vô Cực

Trong đó, truyện Phổ Thí Thương Chủ Bản Sinh và Tu Đại Noa Kinh ở chương thứ nhất lần lượt tương ứng với Đại Ý Kinh do Cầu-na-bạt-đà-la đời Lưu Tống dịch và Thái tử Tu Đại Noa Kinh do Thánh Kiên đời Tây Tần dịch.

Truyện Thái tử Mộ Phách Kinh ở chương thứ hai tương ứng với các bản Thái tử Mộ Phách Kinh được gán cho An Thế Cao và Trúc Pháp Hộ dịch. Đảnh Sinh Thánh Vương Kinh tương ứng với Đảnh Sinh Vương Nhân Duyên Kinh do Thi Hộ và các dịch giả đời Tống dịch. Truyện Sám Đạo Sĩ Bản Sinh ở chương thứ ba tương ứng với hai bản Sám Tử Kinh do dịch giả khuyết danh thời Tây Tấn và Thánh Kiên thời Tây Tấn dịch. Truyện Tu Phàm Lộc Vương Bản Sinh ở chương thứ tư tương ứng với Cửu Sắc Lộc Kinh được gán là do Chi Khiêm nước Ngô dịch.

Lục Độ Tập Kinh có chín truyện có chủ đề hoặc nội dung tương tự với Tạp Bảo Tạng Kinh, và phần lớn các truyện bản sinh trong Tạp Bảo Tạng Kinh đều có liên hệ với Lục Độ Tập Kinh. Ngoài ra, có tám truyện có chủ đề hoặc nội dung tương tự với Hiền Ngu Kinh.

Chú giải

Ngô Hải Dũng (吳海勇) chú giải và dịch thuật, Lục Độ Tập Kinh, Hoa Thành Xuất Bản Xã, năm 1998.

Bồ Chính Tín (蒲正信) chú giải, Lục Độ Tập Kinh, Ba Thục Thư Xã, năm 2001.

Khảo chứng

Trong bản hiện còn lưu truyền của Lục Độ Tập, có một phần nội dung mang tính chất đề yếu (tóm lược). Thang Dụng Đồng (湯用彤) cho rằng phần “đề yếu” này do chính Khương Tăng Hội biên soạn. Ông nhận định: “Xét nội dung của nó, có thể khẳng định đây là tác phẩm do Khương Tăng Hội tự biên soạn, chứ không phải dịch từ nguyên bản tiếng Hồ.”

Lục Độ Tập Kinh có hiện tượng cải biên và cải dịch. Theo nghiên cứu của Trần Hồng, tác phẩm này đã trải qua ba phiên bản phát triển: bản biên soạn nguyên thủy của Khương Tăng Hội, bản cải biên hình thành vào thời Nam triều, và bản tân biên hình thành trong khoảng thời Tùy Đường. Do đó, đây là một tác phẩm mang tính biên dịch và biên soạn, chứ không đơn thuần là bản dịch kinh điển Phật giáo.

Ảnh hưởng

Khương Tăng Hội đã đối chiếu và diễn giải các giá trị luân lý đạo đức của Nho gia như nhân, nghĩa, trung, hiếu, đễ với các khái niệm Phật giáo như ngũ giới, thập thiện và lục độ. Trong quá trình đó, ông đã hữu ý hoặc vô ý cải biến tư tưởng tu hành xuất thế của Phật giáo nhằm giảm bớt sự xung đột với tinh thần Nho giáo.

Đỗ Kế Văn cho rằng Lục Độ Tập Kinh đã kết hợp tư tưởng Đại thừa về “lục Ba-la-mật” với học thuyết “thiền số” do An Thế Cao truyền vào Trung Quốc, đồng thời dung hợp tư tưởng “nhân nghĩa” của Mạnh Tử, từ đó hình thành phong cách đặc thù của Cách nghĩa (格義). Tác phẩm này đóng vai trò kế thừa và khai mở, góp phần phát triển tư tưởng Phật giáo Đại thừa tại Trung Quốc.

Ấn Thuận Pháp sư cho rằng trong Lục Độ Tập Kinh, phần “Thiền độ” và “Minh độ” chiếm tỷ lệ ít nhất, trong khi chủ đề “Bố thí” có tới 26 truyện, chiếm gần 30% toàn bộ tác phẩm. Cùng với các chủ đề “Nhẫn nhục” và “Tinh tấn”, chúng thể hiện rõ lòng từ bi cứu độ chúng sinh. Điều này cho thấy từ bi đối với chúng sinh giữ vị trí trung tâm trong hệ thống lục độ. Các truyện Bản sinh của Đức Phật đặc biệt nhấn mạnh đến hạnh nguyện cứu giúp muôn loài, phát nguyện thành Phật nơi cõi uế độ, vì vậy những vị từ Tịnh độ đến nghe pháp đều tán thán lòng từ bi và công đức tu hành của Đức Phật trong cõi đời ô trược này.

Nguồn: Lục Độ Tập Kinh, Wikipedia tiếng Việt, phiên bản 75404298, các tác giả Wikipedia. Giấy phép CC BY-SA 4.0. Đã lược bỏ hình ảnh, bảng, chú thích và tài liệu tham khảo; xem đầy đủ tại nguồn.