Thư viện · Kinh điển

Thập nhị môn luận

Bài tham khảo từ Wikipedia tiếng Việt, chưa được thẩm định về giáo lý.

Thập nhị môn luận (tiếng Trung: 十二門論)( tiếng Phạn: Dvādaśanikāya Śāstra ) là một trong ba bộ luận của Tam Luận tông, gồm một quyển, do luận sư Long Thọ (Nāgārjuna) trước tác và được ngài Cưu-ma-la-thập (Kumārajīva) dịch sang chữ Hán vào thời Dao Tần. Tác phẩm này giảng giải về việc đi vào nghĩa "Không" (Śūnyatā) thông qua mười hai cửa quán chiếu, bắt đầu từ "Quán Nhân Duyên môn" cho đến "Quán Sanh môn". Trong tác phẩm Thập Nhị Môn Luận Tự Sớ, ngài Cát Tạng (吉藏) dựa vào việc phần văn giải thích (thích văn) trong luận sử dụng ngôi thứ nhất để nhận định rằng phần giải thích này cũng do chính ngài Long Thọ tự biên soạn.

Về phần chú sớ cho bộ luận này, có tác phẩm Sớ của ngài Cát Tạng gồm hai quyển, bản Lược sớ gồm một quyển, bản Sớ của ngài Nguyên Khang gồm hai quyển, và bản Sớ của ngài Pháp Tạng gồm một quyển.

Hỏi: Phần Trường hàng (văn xuôi giải thích) của luận này là do ai làm?

Đáp: Phần Trường hàng của Trung Luận là do Thanh Mục làm, phần Trường hàng của Bách Luận là do Thiên Thân chế tác. Có người nói: "Kệ của Thập Nhị Môn Luận là do Long Thọ tạo, còn phần Trường hàng vẫn là do Thanh Mục chú giải. Nhưng trong phần kệ lại có chỗ do Thanh Mục dẫn ra, như bốn bài kệ gồm: bài kệ trích từ Thất Thập Luận ở cửa đầu tiên (môn thứ nhất), hai bài kệ ở cửa thứ ba, và một bài kệ ở cửa Quán Tác Giả, đều là do người sau dẫn vào." Lại có lời giải thích rằng: cả phần Kệ và phần Trường hàng đều do chính ngài Long Thọ tự làm, lược dẫn ra ba chứng cứ:

Một là, Trung Luận có đến năm trăm bài kệ, văn bản đã rộng lớn, cho nên có người đời sau chú giải, Bách Luận cũng vậy. Luận này chỉ có hai mươi sáu bài kệ, không thành được cuốn trục, lại tương tự như Trung Luận, nên tự mình (Long Thọ) giải thích là hợp lý.

Hai là, Thanh Mục khi chú giải Trung Luận có nói: "Bồ-tát Long Thọ vì những hạng người như thế nên tạo ra luận Trung quán này." Trong khi đó, luận Thập Nhị Môn lại nói: "Ta thương xót những hạng người này, muốn khiến cho họ khai ngộ." Lại nói: "Thế nên nay ta giải thích về nghĩa Không." Đã xưng là "Ta" (Ngã) thì biết đó là lời tự nói của ngài Long Thọ. Bách Luận thì phân biệt rõ phần Tu-độ-lộ (Kinh/bản gốc), qua đó biết được bản gốc (mẫu) và bản giải thích (tử) là khác nhau, còn luận này thì không như vậy, thế nên biết là do Long Thọ tự làm.

Ba là, Long Thọ khi làm luận có thị hiện nhiều thể thức khác nhau, làm Trung Luận thì thuần là kệ, còn làm Thập Nhị Môn thì xen kẽ với phần Trường hàng.

Nay nói rõ rằng việc này khó biết, nếu quả thật có chứng cứ rõ ràng nói rằng phần Trường hàng là do người đời sau làm, thì cũng không dám trái lại."

Nguồn: Thập nhị môn luận, Wikipedia tiếng Việt, phiên bản 75110343, các tác giả Wikipedia. Giấy phép CC BY-SA 4.0. Đã lược bỏ hình ảnh, bảng, chú thích và tài liệu tham khảo; xem đầy đủ tại nguồn.