Tam tướng (Phật giáo)

Bài tham khảo từ Wikipedia tiếng Việt, chưa được thẩm định về giáo lý.

Trong Phật giáo Thượng tọa bộ Nam truyền, các hành có Tam tướng (tiếng Pali: ti-lakkhaṇa, tiếng Phạn: tri-lakṣaṇa), còn được gọi là Ba nhận thức (Tam biện thức), tức vô thường, khổ và Vô ngã. Ba tướng này là ba đặc trưng chung (cộng tướng) của mọi tồn tại. Thuật ngữ này chủ yếu xuất hiện trong các kinh luận và chú giải của Nam truyền; trong Kinh tạng Pali, nó chỉ xuất hiện một lần trong Tiểu bộ · Kinh Thí dụ, nhưng không mang ý nghĩa này.

Nội dung

Trong Phật giáo Pali, nội dung chính của Tam tướng là:

Mọi hành đều vô thường (sabbe saṅkhāra aniccā)

Mọi hành đều là khổ (sabbe saṅkhāra dukkhā)

Mọi pháp đều Vô ngã (sabbe dhammā anattā)

Niết-bàn không phải là các hành, do đó Niết-bàn không có tính vô thường và khổ; tuy nhiên vì "mọi pháp đều vô ngã", nên Niết-bàn cũng là vô ngã.

Trong Phật giáo hiện đại, Tam tướng và Tam pháp ấn cũng thường được gộp chung thành Tứ pháp ấn.

Hành tướng

Trong học thuyết Mười sáu Hành tướng của Tứ đế thuộc Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ,

thì Khổ đế có bốn tướng: vô thường, khổ, không và Vô ngã. Trong Đại Tỳ-bà-sa luận, "bốn Hữu vi tướng (sinh, trụ, dị, diệt) là dấu ấn và tiêu chí của tất cả các pháp". Trong Đại Tỳ-bà-sa luận cũng dẫn lời "Tất cả các hành là vô thường, tất cả các pháp đều Vô ngã, Niết-bàn tịch tĩnh" làm bằng chứng kinh điển cho quan điểm "duyên tất cả các pháp với Vô ngã Hành tướng", chứ không giới hạn ở "duyên Khổ đế với hành tướng vô ngã", đồng thời không khẳng định một cách tuyệt đối rằng "mọi pháp đều không".

Câu-xá luận cho rằng bốn đặc trưng này là cộng tướng của các pháp。

Tam tướng

Trong A-tỳ-đạt-ma, người ta cho rằng tất cả pháp hữu vi đều có ba đặc trưng là sinh, trụ và diệt, gọi là Tam tướng.

Tam pháp ấn

Trong Phật giáo Đại thừa, câu "Tất cả các hành vô thường, tất cả các pháp Vô ngã, Niết-bàn tịch tĩnh" được gọi là Tam pháp ấn, dùng để ấn chứng xem một học thuyết hay một quan điểm nào đó có phù hợp với Phật pháp hay không.

Nguồn: Tam tướng (Phật giáo), Wikipedia tiếng Việt, phiên bản 75465138, các tác giả Wikipedia. Giấy phép CC BY-SA 4.0. Đã lược bỏ hình ảnh, bảng, chú thích và tài liệu tham khảo; xem đầy đủ tại nguồn.